Elektrisch rijden wordt het... niet

Dinsdag, 9 juni 2009
Elektrisch rijden is hot! Niet alleen omdat de olie waarschijnlijk binnen een goede 40 jaar op is, ook omdat zelfs nu al elektrisch rijden voordeliger is per kilometer. Volgens astronaut professor Ockels is het zelfs enkele keren goedkoper als je de elektriciteit ervoor zou halen uit ongesubsidieerde zonnepanelen. Het moet niet gekker worden, Wubbo.

Snelle joooongen!


Bovendien trekken die karretjes zo heerlijk op, dus ook voor stoere manskerels zijn ze aantrekkelijk. De hipste fabrikant schrijft:

"How powerful is the acceleration? A quick story to illustrate. A favorite trick here at Tesla Motors is to invite a passenger along and ask him to turn on the radio. At the precise moment we ask, we accelerate. Our passenger simply can't sit forward enough to reach the dials."


Iets te stoer kan ook: de eerste boete (€150) is uitgedeeld voor een hardrijder in een Lotus. Die trekt trouwens in 4,5 sec voor 0 naar 100 km/u.

Het klinkt zeker het mannelijke deel van de redactie prima in de oren. Maar of het zo snel gaat als zo'n Tesla accelereert? Er is nog een groot probleem. Want al levert de zon vele malen meer energie dan nodig, er zijn specifieke metalen nodig om elektrische motoren, accu's en dynamo's en bekabeling voor bijvoorbeeld windmolens te bouwen.

Het gaat hier vooral om steeds schaarser wordende metalen, die volgens Rob de Wijk (hoogleraar internationale betrekkingen en strategische studies) ook nog eens grotendeels uit "verre, vieze verkeerde landen" komen. Landen zoals China, die steeds meer voor de eigen groeimarkt kiezen. Ja, De Wijk, als je die landen "verkeerd" noemt, al is het met honderd aanhalingstekens, dan kun je helemaal fluiten naar je neodymium en kobalt.

We moeten dus toch weer op oorlogspad. In elektrische tanks met Teslakanonnen zeker. Of we beginnen gewoon weer van voren af aan, vreedzaam en kleinschalig onze eigen boontjes te doppen. Affirmative, sir!

Duurzaam handelen met voorkennis

Dinsdag, 26 mei 2009
Foto door R. Vleerman


Handelen met voorkennis, mag dat? Iedereen moet zelf bepalen hoe hij handelt, maar het ontbreekt vaak gewoon aan de juiste voorkennis. Babalin onthult drie soorten informatie over ons energiebeleid, waar ieder z'n voordeel mee kan doen.
In Nederland zijn we gezegend met een energievoorraad waar we nog even mee toe kunnen, misschien nog zo'n 20 jaar. Dat is inmiddels écht niet lang meer en dus is het misschien solidair en verstandig op meerdere paarden te wedden, als we onze zeer energie-intensieve leefwijze tenminste willen voortzetten.

Kort door de bocht genomen zijn er twee opties: doorgaan tot alle fossiele (+nucleaire?) reserves op zijn en langzamerhand eens aan duurzame energie denken, of zo snel mogelijk de duurzame route kiezen. Aan de hand van drie criteria kun je zelf bepalen op welk paard het beste te wedden valt. Dit zijn: prijspeil, energie-efficiëntie en reserves. Als voorbeeld nemen we aardolie versus zonne(pv)-energie.

1. Investeren in olie is lijkt lucratiever. We zullen het iets duidelijker zeggen nog: hoezo "draaien windmolens niet op wind, maar op subsidie?" Er gaat zo'n 3x méér aan subsidies naar vieze energie, dan naar schone. Bovendien zijn/waren er wereldwijde belastingvoordelen voor oliemaatschappijen. Er zijn ook subsidies voor zonne-energie, al is de verwachting dat grid parity over enkele jaren bereikt zal worden. Dit betekent dat groene stroom net zo duur is als vuile stroom, of zelfs voordeliger wordt. Naast de subsidies en belastingvoordelen blijken er grote onbetaalde effecten (externaliteiten) te bestaan, die niet worden doorberekend in de olieprijs. Die kosten worden wel gemaakt, als voorbeeld: sommigen schatten in dat benzine in Amerika eigenlijk 5x zo duur zou moeten zijn om die negatieve effecten te compenseren. Hoe dan ook: deze kosten worden steeds duidelijker en moeten een keer worden betaald, vaak door de belastingbetaler (Nederlanders: dijkverhogingen, CO2-opslag,...) of door mensen ver weg, die in situaties van vernieling, vervuiling en oorlog terechtkomen of dat belastinggeld beslist niet hebben. Een lastig te beantwoorden vraag is dus: hoe duur zou vieze energie écht moeten zijn? Inschatting: flink duurder dan schone energie.

2. De EROEI-waarde (Energy Returned on Energy Invested) zegt iets over hoe "energetisch verstandig" een investering is. Zo kostte het in Amerika ten tijde van de ontdekking van olie weinig moeite die olie gebruiksklaar te maken: 100 bruikbare vaten kostten ongeveer de moeite (energie) van 1 vat, of een EROEI van ongeveer 100. Een hogere waarde is dus beter. Het verkrijgen van Amerikaanse olie is inmiddels zoveel lastiger en duurder geworden, dat de EROEI is gedaald tot ca 3. De betere zonnecellen hebben tegenwoordig een energetische terugverdientijd van zo'n 2 jaar. Als ze ongeveer 25 jaar meegaan is de EROEI dus rond de 12 (=25 / 2). Praktische waarden die je vindt, zijn ca 7-15. Windturbines zijn ook interessant: ze verdienen de geïnvesteerde energie binnen een half jaar terug en de EROEI kan maar zo tussen de 10-30 zijn, al blijkt een waarde van zelfs 80 ook te vinden.

3. "Reserves" is een prachtige term. Wanneer spreekt men zijn reserves aan? Antwoord: als de belangrijkste bron het (tijdelijk) laat afweten, in noodgevallen. Laten we dus de alternatieven nogmaals vergelijken om te zien of er sprake is van een noodgeval. De nog aanwezige voorraad olie is onduidelijk. De bewezen en te winnen voorraden zijn 8E21 Joule groot, maar er wordt ook uitgegaan van een ongeveer 7x zo grote reserve en misschien wel méér. Die bewezen voorraden zijn dus, bij gelijkblijvend gebruik, nog voor zo'n 5E20 / (0,38 x 8E21) = ongeveer 42 jaar genoeg, dat is: wereldenergieverbruik / (aandeel gedekt door olie x voorraad olie). Gaan we uit van die grotere inschatting, dan wordt het zo'n 300 jaar. Maar in werkelijkheid stijgt de vraag, terwijl de EROEI afneemt en de kostprijs toeneemt. De zonne-energie die het aardoppervlak bereikt, is elke seconde zo'n 89E15 Joule groot. In een jaar is dat dus 89E15 x 60 x 60 x 24 x 365 = 28E23 Joule. En dat is 28E23 / 5E20 = 5600x zoveel als de mensheid verbruikt in dat jaar. Bovendien is het in één dag bijna zoveel energie als de bewezen olievoorraden bevatten. Maar de zon gaat wel langer voor niets op dan één ochtend, de zon gaat zelfs nog miljoenen jaren mee. Dat is dus "iets meer" dan 20 of 42 of 300 jaar, ofwel: duurzaam.

Is een koolstofarme energievoorziening te realiseren? Och, er zijn nog wat uitdagingen aan te gaan, zoals een smart grid en betere opslag van elektriciteit. Maar als basis is slechts een relatief zeer klein oppervlak nodig om te voorzien in onze totale energiebehoefte, zoals in dit voorbeeld is uitgewerkt.

Wat ons betreft is het niet meer lastig het winnende paard te voorspellen. Anderen hebben daar helaas nog moeite mee. Maar hoe dan, wat kun je als goedwillende burgerman (m/v) zelf doen? Enorm veel: van besparen t/m hergebruiken, recyclen en gebruiken van duurzame energie. En natuurlijk: stemmen.

______________

Acting sustainably by insider trading


Acting by insider trading, is that allowed? Everyone can decide for himself how to act, but the right knowledge to do so often misses. Babalin reveals three types of information about our energy policy, which everyone can use to his advantage.
In The Netherlands we are blessed with an energy supply which will last a bit longer, perhaps some 20 years. By today that is not at all long and maybe it is solidary and smart to bet on multiple horses, if we wish to continue our energy intensive lifestyle.

Simply put, there are two options: continue to deplete our fossil (and nuclear?) reserves until they are gone - or finally think about renewable energy and choose a sustainable direction. Using the next three criteria you can decide yourself which horse would be the best to place your bet on. These are: price, energy efficiency and reserves. As an example we compare oil to solar energy.

1. Investing in oil is looks more financially interesting. We'll put it even more clearly: why, as can be heard sometimes, are "windmills run by subsidies and not by wind?" Approximately 3x as much subsidies go to dirty energy than to clean. Secondly, there are/were worldwide tax exemptions for oil companies.
There are also subsidies for solar energy, although it is expected grid parity will be reached in several years. This implies green energy will be as cheap as (or cheaper than) conventional energy. Apart the subsidies and tax advantages for dirty energy, there are large unpaid effects ("externalities"), which are not included in the oil price. But those costs do exist, as an example: some estimate that the price of petrol in the USA should actually be 5 times as high to compensate for those negative effects. Anyway: these costs become clearer and clearer and will have to be paid at some point, often by tax payers (NL: dike improvements, CO2 storage,...) or by people living far away, who find themselves in situations of destruction, pollution and war or definitely don't have enough tax money. Hence, a question difficult to answer is: what should the true price of dirty energy? Estimate: pretty more expensive than clean energy.

2. The EROEI value (Energy Returned on Energy Invested) says something about how "energetically smart" an investment is. At the time of the discovery of oil in the USA, it took about 1 barrel of oil to "harvest" 100 barrels of usable oil, or an EROEI of about 100. So, a higher value is better. Obtaining American oil these days has become so much harder and more expensive, that the EROEI has dropped till about 3. Modern solar cells have a return on invested energy time of about 2 years. When their lifespan is approximately 25 years, their EROEI will be around 12 (=25 / 2). Practical values that can be found, are about 7-15. Wind turbines are interesting too: they return the invested energy in about half a year and the EROEIs found can be 10-30, although even a value of 60 can be found.

3. "Reserves" is a beautiful term. When does one start using his reserves? Answer: when the primary source isn't available (temporarily), in emergency situations. Let's again compare the alternatives to see if there is an emergency situation. The present reserves of oil are somewhat unclear. The proven and recoverable reserves are worth 8E21 Joule, but other estimates predict 7 times as much and perhaps even more. Hence, those reserves will serve us for about 5E20 / (0,38 x 8E21) = about 42 years. That is: world energy use / (share covered by oil x oil reserve). When we use the higher estimate, this will be about 300 years. But in reality the demand and price increase, while the EROEI decreases.
Solar energy reaching the earth's surface, is about 89E15 Joules every second. Hence, in a year that is 89E15 x 60 x 60 x 24 x 365 = 28E23 Joules. And that is 28E23 / 5E20 = 5600 times as much as humanity uses in a year. Moreover, in one day that is nearly as much as the proven oil reserves contain. But the sun rises freely longer than just one day, it will even last some millions of years. So, that is "a bit more" than 20 or 42 or 300 years, in other words: sustainable.

Can a carbon-poor energy supply be realised? Well, there are some challenges, such as a smart grid and better electricity storage. But as a basis only a relatively tiny surface is required to fulfill the complete energy requirements, as demonstrated in this calculation.

So, if it is up to us, it is not difficult anymore predicting the winning horse. Others have more difficulty unfortunately. Anyhow, what can you do as a complaisant civilian? Very much: from saving energy to re-use, recycling and applying renewable energy. And of course: vote for the correct party.

Klappertanden in de koeling

Woensdag, 6 mei 2009
Weleens in een supermarkt geweest? Check. In dat geval vast ook langs de koel- en vriesafdeling gelopen? Check. Wat viel daar op? K-k-k-koud! Veel open koelwanden en horizontale vrieskasten. Waarom zijn er daarnaast dan toch ook gesloten vrieskasten in dezelfde supermarkt? De logica ontgaat ons weer eens, tenzij gemakzucht een doorslaggevend argument is. Dat lijkt het helaas wel te zijn: het zijn voornamelijk de ongezondere- en kant-en-klaarzaken zoals pizza's en ijs die voor het grijpen liggen. Voor een kilo groenten laten ze ons vaker een deurtje openen.

Dat geeft aan dat het dus wel kán. En als het aan de gemeente Groningen ligt, móet het binnenkort ook. Groningen wil namelijk de duurzaamste stad van Nederland worden. Dat lijkt ons hoog gegrepen maar de doelstelling is mooi, tenzij je dol bent op steeds duurdere fossiele brandstoffen en dus ook duurdere elektriciteit, steeds meer koolstofdioxide en fijnstof in de lucht, lawaaiig verkeer, en de afhankelijkheid van enge, verre leveranciers zoals Rusland en het Midden-Oosten, alsmede de oli(e)gopolistische bedrijven die doen waar ze maar zin in hebben.

Het is ronduit te gek dat een winkel de ruimte tot zo'n 20 gr C verwarmt, terwijl er open koel- en vriesruimten zijn. Afsluiten die handel! Energie wordt steeds duurder; de supermarkten drijven geen liefdadigheidsinstelling en dus kan het niet anders dan dat de kosten in de productprijzen worden doorberekend. Natuurlijk willen we als klanten graag dat klap- of schuifdeurtje wel even openen, als het zo zit: beter voor de gezondheid en de portemonnee. Ach, zal men misschien zeggen, die koeling is toch peanuts ten aanzien van het totale elektriciteitsverbruik? Onderzoek geeft aan dat het om 62% gaat. Deze hoeveelheid kan met afsluitingen gehalveerd worden. Dat betekent dat het verbruik met bijna een derde omlaag kan: geen geringe winst.

Babalin ondersteunt dus dit Groningse initiatief en hoopt daarnaast dat de verplichting wordt overgenomen voor alle Nederlandse supermarkten. Ook kan een stap verder gedacht worden: sluit tijdens koude dagen toch alstublieft eens de winkeldeuren. Dit is een vergelijkbare kostenpost: waarom stoken voor de buitenlucht? Afgelopen winter zagen we hier en daar hele gevels open staan (tot 10 m2) terwijl het buiten vroor dat het kraakte. Hetzelfde geldt voor terrasverwarming, daar zie je ook het verwend zijn met de gedachte dat alles altijd moet kunnen. Het is blijkbaar niet langer interessant zich te verheugen op de eerste lentedagen wanneer je nét weer buiten kunt zitten met een stevige bak chocomelk. In elk geval hadden we vooraf ook kunnen voorspellen dat de Groningse proef met winterterrassen een epic fail werd. En terecht.

foto door Phons Stokheer


Als men deuren gesloten houdt, vindt een belangrijke verandering plaats: van verwenning met verspilling, naar gewenning aan het openen van deuren. Op die manier opent zich de deur die wat ons betreft open mag blijven staan: die naar een duurzamere morgen.