"Friese afscheiding is kwestie van tijd"
Woensdag, 13 januari 2010
Journalist, kenner en inwoner van Friesland Abdella van Krieken heeft de afgelopen maanden onderzoek verricht naar geruchten die erop wijzen dat de provincie Friesland zich zou willen afscheiden van Nederland. Zijn bevindingen liegen er niet om: "Het is een kwestie van tijd".
Van Krieken staat bekend om zijn grote kennis van de Friese taal en cultuur. Hij beheerst als import-Fries zelfs vier dialecten en komt regelmatig over de vloer bij regionale bekendheden. Op die manier komen hem af en toe zaken ter ore die de dagelijkse pers ontgaan, al zullen we ons vanwege de eigen veiligheid zeer beperken hierin: enkele keren is met geweld gedreigd.
Foeke Sjoerds: lokale Friese held van weleer
Over geweld gesproken, enige tijd geleden al viel het slechts de lokale krantjes op dat in Harich een man uit Hindeloopen zwaargewond raakte door de ontploffing van een zelfgemaakte bom. De Leeuwarder Courant houdt zich nog zeer op de vlakte: "In sommige kringen is het momenteel een rage om zelf bommen te maken." De man was op weg naar Marum, een Gronings dorp net over de grens met Friesland. Openstaande vraag: wat waren zijn plannen? Vast niet een uitbreiding van de provincie door middel van geweld. Nee, dat doet Friesland sinds jaren geweldloos. Zo verloor vooral de provincie Groningen een flink aantal hectares aan de westerbuur. Van Krieken: "Waarom juist Groningen? Groningen behoorde zo ongeveer in de Romeinse tijd toe aan Friesland, net als een groot oppervlak van Noord-Holland (nog steeds West-Friesland genoemd), evenals Oost-Friesland, het noordwestelijke deel van Duitsland. Sterker, Friesland was in de vroege Middeleeuwen nog véél groter. Zou het kunnen dat men terug wil naar die tijd? Of vriendelijker gezegd, die omvang of allure?"
En waarom zou eigenlijk Berendina Greving vermoord zijn? Een vrouw in de kracht van haar leven, die veel energie stak in beter taalonderwijs in de provincie. Dat wil zeggen, ze was van mening dat iedereen in Nederland correct Nederlands zou moeten spreken.
Aan de Ridwei in De Blesse vond Greving de dood
Er was nog een bericht over een gevonden dode. Het was zo opvallend kort dat het bijna verdacht werd - ook omdat Van Krieken er zonder veel moeite achter kwam dat het hier alweer om moord ging. Het bleek bovendien te gaan om een politieke tegenstander van Johannes Kramer, leider van de Fryske Nasjonale Partij.
Uit diens mond werd letterlijk deze uitspraak opgetekend: "Hotel Post Plaza yn Ljouwert is fan in oar kaliber. Dêr wol men it Frysk tusken it personiel ferbiede. Dat raast oan de protters. Jo eigen taal prate kinne is in minskerjocht. Dat docht jin tinken oan de tiiden fan Franco, dy't it Baskysk en it Katalaansk net hearre woe, en Saddam Hoessein dy't gjin Koerdysk oan de earen ferneare koe. Mar dôchs net yn ús eigen Haadstêd, yn 2009? Jo wite hwer't grutte Pier wennet, nah?"
Pittige en zelfs enigszins dreigende uitspraken van Johannes Kramer, met directe verwijzingen naar regio's die overal ter wereld bekend staan om hun explosieve karakter. Kramer verwees onlangs nog naar zijn andere grote idool en inspirator Wijerd Jelckama, neef van Grote Pier. Zijn bijnaam was Groote Wierd, niet alleen vanwege zijn enorme fysieke kracht. Ook zijn geslacht was zeer omvangrijk en naar de sage gaat moest de gallehus-hoorn speciaal op maat worden gemaakt.
In een persconferentie van de FNP, die Van Krieken eerder bijwoonde, viel op dat Kramer getooid ging in het uniform van de Arumer Zwarte Hoop. Deze groepering werd ook wel "de Gelderse Friezen" genoemd vanwege de vele Gelderse huurlingen. Een lijfwacht van Kramer, die zich als Swarte Kees voorstelde, week niet van zijn zijde. Ook zag Van Krieken duidelijk dat Kees onder zijn plusfour een kleine Amelander gallehus-hoorn droeg. Swarte Kees beweerde zelfs dat Wim Anker er altijd een draagt met daarop de tekst: Acuto homine nobis opus est, qui pervestiget quid sui cives cogitent.
Om terug te komen op Grote Pier - hij wordt in digitale vorm binnenkort weer tot leven gebracht: "Het wordt geen hele gewelddadige game. We richten ons op de doelgroep van twaalf tot zestien jaar. Dus verwacht veel strategie en mooie campagnes die je vanuit de persoon Grutte Pier kan spelen." Van Krieken reageert: "Natuurlijk, niet héél gewelddadig... maar wel gewelddadig dus, en men richt zich wel op zeer jeugdige Friezen. Trek je eigen conclusies."
Een volgende stap is het kaatsen en fierljeppen op de spelcomputer Nintendo Wii. Van Krieken: "Zou het toeval zijn, die Wii? Dat is namelijk precies de term voor 'wij' in de Friese taal. Het wij-gevoel, dus. Het ruikt naar zogenaamde subliminale beïnvloeding."
Ook werd "uit protest" een Friestalige variant van marktplaats.nl gelanceerd. En als het met spelletjes en sites kan, waarom dan niet direct met het meest gebruikte besturingssysteem? Gelukkig boog Microsoft niet voor dergelijke belachelijke verzoeken. Van Krieken: "De genoemde Daniël van Soest werkt bij Microsoft en is Fries. Hij heeft één en ander geprobeerd. Gek genoeg is er niets meer te vinden, de link van nu.nl naar zijn blog loopt opeens dood. Ook blijkt hij lid van de FNP én de Ried fan de Fryske Beweging te zijn.
Deze (in het Nederlands) Raad van de Friese Beweging is een groepering die nog net niet openlijk streeft naar afscheiding van de provincie. Het zal dan ook geen toeval zijn dat deze Raad kwam met een eis aan de Stichting Internet Domeinregistratie, dat ook accenten beschikbaar worden in internetnamen. Nette ingezonden brieven in het Nederlands worden door deze organisatie steevast in het Fries beantwoord met als argument dat het Fries overal gesproken moet kunnen worden.
Enkele typische plaatsnamen met duidelijk zichtbare accenten
De uitsmijter liegt er niet om: onlangs werd nota bene een geheel Friestalige Bosatlas uitgebracht. Uiteraard was deze in een mum van tijd uitverkocht. Het was volgens Van Krieken wel erg eenvoudig te voorspellen dat juist Grote Pier hierin weer veel aandacht ontvangt. Bovendien, weet hij van insiders, heeft de Bosatlas kaartmateriaal beschikbaar gesteld voor het genoemde computerspel over deze Friese volksheld.
Van Krieken: "Het zijn zo maar wat berichten, voor iedereen beschikbaar. Als je je zou mengen in "de scene", zou je nog veel meer opvallen. Maar dit is lastig, juist vanwege de strenge selectie bij genoemde organisaties. Men checkt de voorouders tot soms drie generaties terug en je moet vloeiend Fries spreken. Ik zou wel meer willen zeggen, maar ook mij wordt het moeilijk gemaakt door niet de geringste groeperingen. Maar ik denk dat het zonneklaar is: dit is slechts een kwestie van tijd. Mijn voornaamste hoop is dat het probleem geweldloos kan worden opgelost."
Alle foto's in dit artikel werden gemaakt door Thewis Rabenhaupt.
Van Krieken staat bekend om zijn grote kennis van de Friese taal en cultuur. Hij beheerst als import-Fries zelfs vier dialecten en komt regelmatig over de vloer bij regionale bekendheden. Op die manier komen hem af en toe zaken ter ore die de dagelijkse pers ontgaan, al zullen we ons vanwege de eigen veiligheid zeer beperken hierin: enkele keren is met geweld gedreigd.
Foeke Sjoerds: lokale Friese held van weleer
Over geweld gesproken, enige tijd geleden al viel het slechts de lokale krantjes op dat in Harich een man uit Hindeloopen zwaargewond raakte door de ontploffing van een zelfgemaakte bom. De Leeuwarder Courant houdt zich nog zeer op de vlakte: "In sommige kringen is het momenteel een rage om zelf bommen te maken." De man was op weg naar Marum, een Gronings dorp net over de grens met Friesland. Openstaande vraag: wat waren zijn plannen? Vast niet een uitbreiding van de provincie door middel van geweld. Nee, dat doet Friesland sinds jaren geweldloos. Zo verloor vooral de provincie Groningen een flink aantal hectares aan de westerbuur. Van Krieken: "Waarom juist Groningen? Groningen behoorde zo ongeveer in de Romeinse tijd toe aan Friesland, net als een groot oppervlak van Noord-Holland (nog steeds West-Friesland genoemd), evenals Oost-Friesland, het noordwestelijke deel van Duitsland. Sterker, Friesland was in de vroege Middeleeuwen nog véél groter. Zou het kunnen dat men terug wil naar die tijd? Of vriendelijker gezegd, die omvang of allure?"
En waarom zou eigenlijk Berendina Greving vermoord zijn? Een vrouw in de kracht van haar leven, die veel energie stak in beter taalonderwijs in de provincie. Dat wil zeggen, ze was van mening dat iedereen in Nederland correct Nederlands zou moeten spreken.
Aan de Ridwei in De Blesse vond Greving de dood
Er was nog een bericht over een gevonden dode. Het was zo opvallend kort dat het bijna verdacht werd - ook omdat Van Krieken er zonder veel moeite achter kwam dat het hier alweer om moord ging. Het bleek bovendien te gaan om een politieke tegenstander van Johannes Kramer, leider van de Fryske Nasjonale Partij.
Uit diens mond werd letterlijk deze uitspraak opgetekend: "Hotel Post Plaza yn Ljouwert is fan in oar kaliber. Dêr wol men it Frysk tusken it personiel ferbiede. Dat raast oan de protters. Jo eigen taal prate kinne is in minskerjocht. Dat docht jin tinken oan de tiiden fan Franco, dy't it Baskysk en it Katalaansk net hearre woe, en Saddam Hoessein dy't gjin Koerdysk oan de earen ferneare koe. Mar dôchs net yn ús eigen Haadstêd, yn 2009? Jo wite hwer't grutte Pier wennet, nah?"
Pittige en zelfs enigszins dreigende uitspraken van Johannes Kramer, met directe verwijzingen naar regio's die overal ter wereld bekend staan om hun explosieve karakter. Kramer verwees onlangs nog naar zijn andere grote idool en inspirator Wijerd Jelckama, neef van Grote Pier. Zijn bijnaam was Groote Wierd, niet alleen vanwege zijn enorme fysieke kracht. Ook zijn geslacht was zeer omvangrijk en naar de sage gaat moest de gallehus-hoorn speciaal op maat worden gemaakt.
In een persconferentie van de FNP, die Van Krieken eerder bijwoonde, viel op dat Kramer getooid ging in het uniform van de Arumer Zwarte Hoop. Deze groepering werd ook wel "de Gelderse Friezen" genoemd vanwege de vele Gelderse huurlingen. Een lijfwacht van Kramer, die zich als Swarte Kees voorstelde, week niet van zijn zijde. Ook zag Van Krieken duidelijk dat Kees onder zijn plusfour een kleine Amelander gallehus-hoorn droeg. Swarte Kees beweerde zelfs dat Wim Anker er altijd een draagt met daarop de tekst: Acuto homine nobis opus est, qui pervestiget quid sui cives cogitent.
Om terug te komen op Grote Pier - hij wordt in digitale vorm binnenkort weer tot leven gebracht: "Het wordt geen hele gewelddadige game. We richten ons op de doelgroep van twaalf tot zestien jaar. Dus verwacht veel strategie en mooie campagnes die je vanuit de persoon Grutte Pier kan spelen." Van Krieken reageert: "Natuurlijk, niet héél gewelddadig... maar wel gewelddadig dus, en men richt zich wel op zeer jeugdige Friezen. Trek je eigen conclusies."
Een volgende stap is het kaatsen en fierljeppen op de spelcomputer Nintendo Wii. Van Krieken: "Zou het toeval zijn, die Wii? Dat is namelijk precies de term voor 'wij' in de Friese taal. Het wij-gevoel, dus. Het ruikt naar zogenaamde subliminale beïnvloeding."
Ook werd "uit protest" een Friestalige variant van marktplaats.nl gelanceerd. En als het met spelletjes en sites kan, waarom dan niet direct met het meest gebruikte besturingssysteem? Gelukkig boog Microsoft niet voor dergelijke belachelijke verzoeken. Van Krieken: "De genoemde Daniël van Soest werkt bij Microsoft en is Fries. Hij heeft één en ander geprobeerd. Gek genoeg is er niets meer te vinden, de link van nu.nl naar zijn blog loopt opeens dood. Ook blijkt hij lid van de FNP én de Ried fan de Fryske Beweging te zijn.
Deze (in het Nederlands) Raad van de Friese Beweging is een groepering die nog net niet openlijk streeft naar afscheiding van de provincie. Het zal dan ook geen toeval zijn dat deze Raad kwam met een eis aan de Stichting Internet Domeinregistratie, dat ook accenten beschikbaar worden in internetnamen. Nette ingezonden brieven in het Nederlands worden door deze organisatie steevast in het Fries beantwoord met als argument dat het Fries overal gesproken moet kunnen worden.
Enkele typische plaatsnamen met duidelijk zichtbare accenten
De uitsmijter liegt er niet om: onlangs werd nota bene een geheel Friestalige Bosatlas uitgebracht. Uiteraard was deze in een mum van tijd uitverkocht. Het was volgens Van Krieken wel erg eenvoudig te voorspellen dat juist Grote Pier hierin weer veel aandacht ontvangt. Bovendien, weet hij van insiders, heeft de Bosatlas kaartmateriaal beschikbaar gesteld voor het genoemde computerspel over deze Friese volksheld.
Van Krieken: "Het zijn zo maar wat berichten, voor iedereen beschikbaar. Als je je zou mengen in "de scene", zou je nog veel meer opvallen. Maar dit is lastig, juist vanwege de strenge selectie bij genoemde organisaties. Men checkt de voorouders tot soms drie generaties terug en je moet vloeiend Fries spreken. Ik zou wel meer willen zeggen, maar ook mij wordt het moeilijk gemaakt door niet de geringste groeperingen. Maar ik denk dat het zonneklaar is: dit is slechts een kwestie van tijd. Mijn voornaamste hoop is dat het probleem geweldloos kan worden opgelost."
Alle foto's in dit artikel werden gemaakt door Thewis Rabenhaupt.
